صف طولانی کنترل گذرنامه تمام شده و مأمور مرز نگاهی به پاسپورتتان می‌اندازد: «What’s the purpose of your visit?» سال‌ها کلاس رفته‌اید، ولی در این لحظه مغز فقط یک جمله پیدا می‌کند. انگلیسی روزهای اول مهاجرت همین‌طور است: حجمش کم است، اما هر جمله‌اش یک کار واقعی را راه می‌اندازد. این راهنما شش موقعیت اول را می‌گذرد و برای هر کدام جملهٔ آماده، ترجمه و یک تلهٔ رایج می‌دهد.
فرودگاه: سه سؤال اول مرز
مأمور مرز معمولاً همان سه سؤال را می‌پرسد: برای چه آمده‌اید، تا کی می‌مانید و کجا اقامت دارید. جواب‌ها کوتاه‌اند و حفظ کردنشان یک شب بیشتر وقت نمی‌گیرد. اگر برای اقامت دائم آمده‌اید، مدرک ورودتان را (مثلاً در کانادا برگهٔ COPR) از قبل در دسترس بگذارید، نه ته کوله‌پشتی.
- I’m here to settle permanently. / I’ve come to study. — برای اقامت دائم آمده‌ام. / برای تحصیل آمده‌ام.
- I’ll be staying at a friend’s place for two weeks. — دو هفته خانهٔ دوستم می‌مانم.
- I have nothing to declare. — چیزی برای اظهار ندارم.
- Sorry, could you repeat that more slowly? — ببخشید، می‌شود آهسته‌تر تکرار کنید؟
تله‌اش این است که خجالت بکشید و وسط حرف مأمور سر تکان بدهید. درخواست تکرار در انگلیسی توهین نیست؛ مأموران مرز هر روز با لهجه‌های مختلف کار می‌کنند.
یک گفت‌وگوی نمونه برای تمرین جلوی آینه، یک بار با نقش مأمور و یک بار با نقش خودتان:
— How long are you planning to stay?
— I’m moving here permanently. I’ll be starting a job next month.
— And where will you be living?
— I’m going to rent a flat, but I’m still looking, so I’m staying with a friend for now.
جواب‌های بلندتر هم لازم نیست؛ مأمور وقت ندارد و شما هم نمی‌خواهید وسط یک جملهٔ پیچیده گیر کنید.
سیم‌کارت در روزهای اول مهاجرت
قبل از هر کار اداری، به شمارهٔ محلی نیاز دارید؛ بانک و صاحبخانه هر دو به آن زنگ می‌زنند. فروشنده معمولاً می‌پرسد پیش‌پرداخت می‌خواهید یا قرارداد ماهانه. تفاوتش را بدانید: prepaid یعنی اول شارژ می‌کنید و بعد استفاده می‌کنید؛ contract یعنی ماه‌های متوالی متعهد می‌شوید.
| جمله | ترجمه |
|---|---|
| I’d like a prepaid SIM card with data. | یک سیم‌کارت اعتباری با اینترنت می‌خواهم. |
| Is there a minimum contract period? | حداقل مدت قرارداد چقدر است؟ |
| Does the plan include calls and texts? | این پلن مکالمه و پیامک هم دارد؟ |
روزهای اول قرارداد بلندمدت نبندید؛ بعد از اینکه آدرس و درآمد ثابت شد، پلن بهتری پیدا می‌کنید.
یک نکتهٔ کوچک ولی پرتکرار در انگلیسی روزهای اول مهاجرت: فروشنده ممکن است بپرسد Is it unlocked?، یعنی گوشی‌تان قفل اپراتور ندارد؟ اگر گوشی را از ایران آورده‌اید، جواب این سؤال تعیین می‌کند سیم‌کارت محلی در آن کار کند یا نه. قبل از رفتن به مغازه از خودتان بپرسید که این گوشی قفل است یا آزاد.
حساب بانکی؛ پنج جملهٔ نجات‌بخش
بانک‌ها معمولاً دو مدرک شناسایی می‌خواهند، یکی عکس‌دار، و یک مدرک آدرس، مثل قبض یا قرارداد اجاره. تازه‌وارد هنوز قبض ندارد، پس بپرسید چه چیزی را قبول می‌کنند. نام حساب هم از کشوری به کشور دیگر فرق می‌کند: در آمریکا checking account، در کانادا chequing account و در انگلیس current account می‌گویند.
- I’d like to open a personal bank account. — می‌خواهم حساب شخصی باز کنم.
- What do I need for proof of address? — برای مدرک آدرس چه لازم است؟
- Does the account come with a debit card? — با حساب کارت بانکی هم می‌دهند؟
- Are there any monthly fees? — کارمزد ماهانه دارد؟
- What happens if I go into overdraft? — اگر حسابم منفی شود چه می‌شود؟
یک نکتهٔ فرهنگی: کد شعبه هم نام‌های مختلف دارد. در انگلیس sort code، در استرالیا BSB و در آمریکا routing number می‌گویند. وقتی کارفرما برای حقوق، اطلاعات حساب می‌خواهد، همین عددها را می‌دهید.
برای اینکه پشت باجه با عجله گیر نکنید، بیشتر بانک‌ها اجازه می‌دهند از قبل وقت بگیرید. این جمله را حفظ باشید: Could I book an appointment to open an account? یعنی می‌توانم برای باز کردن حساب وقت بگیرم؟ با وقت قبلی کارمند آماده است و عجله‌ای در کار نیست.
آیلتس جنرال یا انگلیسی باجه؟
انگلیسی باجهٔ بانک با انگلیسی آزمون آیلتس فرق دارد: اولی کوتاه و کاربردی است، دومی منظم و نمره‌دار. اما پایه‌شان یکی است، و برای بسیاری از مسیرهای مهاجرتی نمرهٔ آیلتس جنرال خواسته می‌شود. کسی که هنوز آن را نگرفته، می‌تواند در کلاس آنلاین آیلتس دیجی زبان هم برای آزمون آماده شود و هم مکالمه‌های واقعی را تمرین کند: کلاس با یک جلسهٔ مشاورهٔ نیم‌ساعته برای تعیین سطح شروع می‌شود، گروه‌ها حداکثر چهار نفره‌اند و رایتینگ و اسپیکینگ با فیدبک کار می‌شود.
اجارهٔ خانه: lease، deposit و بقیه
اولین قرارداد اجاره پر از واژه‌هایی است که در کتاب درسی ندیده‌اید. قبل از دیدن خانه، این‌ها را بشناسید. دقت کنید که انگلیسی بریتانیایی و آمریکایی اینجا فرق دارند: در انگلیس و استرالیا بیشتر flat می‌گویند و در آمریکا و کانادا apartment.
| واژه | معنی |
|---|---|
| lease / tenancy agreement | قرارداد اجاره |
| deposit | ودیعه؛ پولی که برای خرابی احتمالی نگه داشته می‌شود |
| landlord | صاحبخانه |
| utilities | قبض‌های آب، برق و گاز |
| references | معرفی‌نامه از کارفرما یا صاحبخانهٔ قبلی |
موقع بازدید از خانه هم چند سؤال ثابت دارید. این‌ها را از قبل آماده کنید:
- How much is the monthly rent, and when is it due? — اجارهٔ ماهانه چقدر است و چه روزی باید پرداخت شود؟
- How long is the lease? — قرارداد چند ماهه است؟
- Are pets allowed? — نگهداری حیوان خانگی مجاز است؟
- Who do I call if something breaks? — اگر چیزی خراب شد با چه کسی تماس بگیرم؟
جمله‌ای که باید حفظ باشد: Are utilities included in the rent? یعنی قبض‌ها جزو اجاره‌اند؟ در انگلیس بیشتر bills می‌گویند. تلهٔ بزرگ، امضای قرارداد بدون خواندن آن است: بپرسید ودیعه کی و چگونه برمی‌گردد. در انگلستان، قانون می‌گوید صاحبخانه باید ودیعه را ظرف سی روز در یک طرح دولتی نگهداری ودیعه ثبت کند. هر کشور قانون خودش را دارد؛ سراغ سایت رسمی همان کشور بروید.
SIN، TFN، NI number: کدام برای کجاست؟
این سه سرواژه شبیه هم‌اند و هر کدام برای یک کشور است. کارفرما، بانک و اداره مالیات همه از شما این شماره را می‌خواهند، پس اسمش را درست بدانید.
- SIN (Social Insurance Number): کانادا
- TFN (Tax File Number): استرالیا
- NI number (National Insurance number): انگلیس
- SSN (Social Security Number): آمریکا
جملهٔ کاربردی: I’ve just arrived and I’m applying for my tax file number. یعنی تازه رسیده‌ام و دارم برای شمارهٔ مالیاتی درخواست می‌دهم. تلهٔ رایج این است که شماره را به هر کسی بدهید؛ آن را فقط به کارفرما و نهادهای رسمی بگویید.
پزشک خانواده و درمانگاه بدون وقت قبلی
در بیشتر این کشورها اول باید ثبت‌نام کنید و پزشک خانواده داشته باشید. پزشک خانواده در انگلیس و استرالیا GP (General Practitioner) نام دارد و در کانادا بیشتر family doctor می‌گویند. وقت گرفتن هم جمله‌های خودش را دارد.
- I’d like to register as a new patient. — می‌خواهم به‌عنوان بیمار جدید ثبت‌نام کنم.
- I’d like to make an appointment for tomorrow morning. — برای فردا صبح وقت می‌خواهم.
- I’ve had a fever since yesterday. — از دیروز تب دارم.
- Is there a walk-in clinic nearby? — درمانگاه بدون نوبت نزدیک هست؟
در کانادا walk-in clinic جایی است که بدون وقت قبلی می‌روید، ولی ممکن است ساعت‌ها در صف بمانید. اولین هفته‌تان را با همین جمله‌ها شروع کنید: بیست جمله‌ای که امروز یاد می‌گیرید، هفتهٔ اول را بی‌استرس می‌کند.
پیشنهاد عملی برای شب‌های قبل از سفر: هر شب یک موقعیت را بلند بخوانید و جمله‌های همان بخش را بدون نگاه کردن بگویید. این‌طور انگلیسی روزهای اول مهاجرت به حافظهٔ شنیداری‌تان می‌رود، نه فقط به حافظهٔ دیداری، و در لحظهٔ واقعی راحت‌تر بیرون می‌آید.