از ترجمه های شتابزده بر حذر باشید!Reviewed by باران on Oct 17Rating: 5.0از ترجمه های شتابزده بر حذر باشید!از ترجمه های شتابزده بر حذر باشید!

از ترجمه های شتابزده بر حذر باشید!

ترجمه های شتابزده فاجعه ای در دنیای ترجمه به حساب می آیند، توسعه این نظریه که تنها به دلیل آشنایی با یك زبان خارجی می توان ترجمه کرد و از سویی بی توجهی مسئولان به ضرورت پیوستن ایران به معاهده جهانی برن یا همان قانون مشهور به كپی رایت    copyright از جمله مهم ترین عواملی ست كه به گفته كارشناسان و منتقدان ادبی منجر به گسترش ارائه ترجمه های ادبی بی كیفیت در كتابفروشی ها و سایت های خدمات ترجمه تخصصی شده است.

به نظر اهالی کتاب؛ ناشران یکی از اصلی ترین مقصرهای هرج و مرج در بازار ترجمه هستند و تاکید می کنند تا وقتی ناشران به ضرورت استفاده از دانش كارشناسان ادبی در انتخاب آثار برای ترجمه پی نبرند باید همچنان شاهد ترجمه های بی كیفیت باشیم. با وجود تمام نقطه ضعف ها كه در شرایط فعلی متوجه وضعیت ترجمه آثار ادبی است برخی از مترجمان حرفه ای تر هم معتقدند كه جای نگرانی نیست، آنها می گویند مخاطبان حتی اگر كتابخوان حرفه ای هم نباشند به مرور قدرت تشخیص ترجمه بد از خوب را پیدا خواهند كرد. احمد پوری از مترجمان بنام عرصه شعر و ادبیات معتقد است ترجمه های شتابزده اوضاع نابسامانی در عرصه ترجمه به وجود آورده اند.

ترجمه های شتابزده

وضعیت ترجمه در حوزه ادبیات داستانی و شعر

 احمد پوری، مترجم و ویراستار آثار ادبی درباره وضعیت ترجمه در حوزه ادبیات داستانی و شعر می گوید: «بخش قابل توجهی از بازار ترجمه آثار ادبی دچار هرج و مرج شده، منكر وجود مترجمان خوبی همچون عبدالله كوثری و آثاری كه در حوزه ادبیات داستانی و شعر ارائه می دهند نیستم اما وضعیت كلی ترجمه رضایت بخش نیست. او می گوید:

” بخشی از این مساله را می توان در نتیجه سهولت دسترسی به منابع مورد نیاز برای ترجمه دانست. این در حالی است كه مترجمان در گذشته یا از طریق آشنایان خود در كشورهای دیگر یا حتی مشاهده یك آگهی دست به تهیه یك كتاب می زدند؛ حتی آنهایی كه از امكان سفر به سایر نقاط جهان برخوردار بودند به طور شخصی جست و جو كرده و میان آثار پرمخاطب انتخاب می كردند، اما حالا مترجمان به لطف فضای مجازی و شبكه های اجتماعی بسرعت از تازه های ادبیات جهان مطلع شده و دست به خرید اینترنتی یا حتی دانلود كتاب ها می زنند.”

البته «پوری» از جمله مخالفان فضای مجازی و تكنولوژی های ارتباطی نیست، منتهی تاكید دارد كه در شرایط فعلی این دسترسی آسان موجب شده افرادی كه تخصص چندان در ترجمه آثار ادبی ندارند هم گمان كنند كه ترجمه كار راحتی است. او تصریح می كند: « اگر خواهان حل مشكلات فعلی عرصه ترجمه هستیم باید به فكر تاسیس آكادمی یا تشكلی از سوی خود اهالی ادبیات باشیم كه مردم به آن اعتماد داشته باشند. در چنین صورتی اگر این جمع در ارتباط با نكات قوت یا ضعف ترجمه ای بگویند شك نكنید كه در افزایش یا كاهش فروش آن تاثیر خواهد داشت، همانند اتفاقی كه در كشورهای دیگر شاهد آن هستیم. البته معتقدم كه در شرایط حاضر امكان تشكیل چنین تشكلی نیست، متاسفانه آنقدر اهالی كتاب در حوزه ادبیات با مشكلات متعددی نظیر سانسور روبه رو هستند كه زمان به دایر كردن چنین جایی نمی رسد.»

ترجمه های شتابزده به عنوان معضل جامعه ادبی

ترجمه های شتابزده به عنوان معضل جامعه ادبی از دغدغه های امروزه بسیاری از مترجمین با سابقه کشورمان است. کاوه میرعباسی مترجم بسیار پر سابقه کشورمان نقل می کند:

«همین روز گذشته برای خرید كتاب به یك كتابفروشی مراجعه كردم اما با انبوهی از ترجمه های ضعیف روبه رو شدم. اگر مقایسه ای میان ترجمه های ادبی زمان حاضر با چند دهه قبل داشته باشیم به گمانم از جهت كمی در مقایسه با اوایل دهه هفتاد با پیشرفت زیادی روبه رو شده ایم. حتی از نظر زمانی هم شاهد انتشار ترجمه های مطرح آثار ادبی با فاصله نزدیكی از عرضه جهانی آنها هستیم. اغلب كتابفروشی ها مملو از آثار ادبی روز جهان هستند و این اتفاق خوبی است، هرچند كه در بحث كیفیتی این آثار با مشكلات متعددی روبه رو هستیم».

به گفته میرعباسی؛ بخش قابل توجهی از بازار آثار ادبی خارجی در دهه هفتاد به كتاب های مترجمان و نویسندگان مشهور محدود می شد. اما حالا ملاك ناشران این شده كه كدام اثر به اصطلاح پرفروش یا «best seller» است و سود بیشتری برای آنان دارد. او هم مانند پوری تاكید دارد كه این قبیل اقدامات بیشتر از سوی ناشران خرده پا و ناآگاه رخ می دهد، ناشرانی كه تعدادشان كم نیست و تمام هم و غم آنان هم بحث فروش است! میرعباسی در ادامه می گوید:

««همین حالا سری به كتاب های پرفروش آمازون بزنید و بعد جست و جویی در كتابخانه ملی انجام دهید تا ببینید چطور اغلب كتاب های پرفروش جهان بسرعت به بازار كتاب خودمان هم راه پیدا كرده اند. جالب است كه وقتی به جست و جوی یكی از كتاب های پرفروش آمازون كه تنها سه ماه از انتشار جهانی اش می گذشت پرداختم با حداقل دوازده فیپای ثبت شده آن در كتابخانه ملی روبه رو شدم، هرچند كه بخشی از آنها هنوز منتشر نشده بودند اما همان ثبت ها گویای شتابی است كه ناشران و مترجمان در عرضه آثار دارند. شما به من بگویید كتابی كه هنوز چند ماه از عرضه جهانی اش نمی گذرد چطور به این سرعت ترجمه شده؟ البته منكر وجود برخی نوابغ در كار ترجمه نیستم، اما تعداد این قبیل افراد انگشت شمار است.» دلیل دیگر وجود ترجمه های شتابزده کمرنگ بودن فضای دانشگاهی و تخصص لازم است.

تربیت مترجم جهت جلوگیری از ترجمه های شتابزده

شما کمتر با نهادی روبرو می شوید که با هدف تربیت مترجم راه اندازی شده باشد. مترجم بخصوص در زمینه ادبیات ترجمه نیازمند تحصیل در رشته ادبیات زبان انگلیسی و کسب مهارت های لازم است. مترجم ادبی ناچار به برخورداری از یكسری ویژگی ها از جمله آشنایی با ادبیات زبان مبدا و مقصد و همچنین تسلط قابل توجه به دستور زبان مقصد است.

مساله ای كه اغلب مترجمان فعلی از آن غافل هستند و گمان می كنند همین كه با یكی از زبان های خارجی آشنا هستند كافی است. متاسفانه اغلب سرفصل هایی كه به دانشجویان رشته های مختلف زبان آموزش داده می شود در كار ترجمه به درد آنان نمی خورد؛ حتی استادانی كه به تدریس آنان مشغول هستند هم بندرت مترجم هستند، از همین رو چشم انداز چندان روشنی پیش روی فضای دانشگاهی وجود ندارد. به گفته اهالی کتاب یکی از بهترین راهکارها برای ساماندهی شرایط نابسامان موجود و مبارزه با ترجمه های شتابزده موجود به عملکرد ناشران وابسته است.

در میان حدود 2000 ناشر فعال فقط تعداد محدودی از آنها از کارشناسان و مشاوران ادبی در گزینش آثار ادبی استفاده می کنند، گفته می شود تعداد این قبیل ناشران به زحمت به ده یا پانزده نفر می رسد. بهره گیری از نیروی متخصص ترجمه و مترجمین قدیمی و بنام این عرصه برای کاهش ترجمه های شتابزده بسیار سودمند خواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *